Hiện nay, có loại đường trắng được sử dụng phổ biến và chiếm lĩnh trong các gia đình Việt Nam, thế nhưng vẫn có những nơi lưu trữ lại loại đường mía cổ truyền và phát triển đến nay. Trong đó, Nà Rọ là ngôi làng ở Lạng Sơn được biết đến nhiều nhất với nghề làm đường mía đã gần 100 năm. Hãy cùng khám phá đường mía là gì và nghề làm đường mía có gì thú vị nhé.

Đường mía là gì?

Đường phên (đường mía thô) là một dạng của mật mía cô đặc thành miếng. Đó chính là mật mía co độ đường cao được nấu trong thời gian dài hơn, cô đặc lại rồi đem đổ vào khuôn để thành miếng. Loại này có thể dùng thay đường tinh luyện nhưng lại không hẳn giống mật mía vì nó thiên về vị đường hơn chứ không thơm như mùi mật mía dạng lỏng.Món này hợp với kho cá, kho thịt, tạo màu, pha nước chanh, nước cam…và thậm chí là chữa bệnh thiêu máu,mất ngủ. 

 Đường phên là một loại thực phẩm tự nhiên hoàn toàn không sử dụng các hóa chất làm trắng hoặc hóa chất phụ gia trong khi nấu, ngọt tự nhiên. Chứa nhiều khoáng chất tự nhiên trong nước mía (nước, xơ, khoáng chất, vitamin và đặc biệt có chứa lượng sắt cao), có lợi cho sức khỏe của cả gia đình.

Nghề làm đường mía trăm năm

Theo những người cao niên trong làng, nghề trồng mía làm đường phên của làng vẫn còn tồn tại cho đến ngày hôm nay là vì được khách hàng ưa chuộng. Để có được lượng đường thơm ngon, người làm đường phải có kinh nghiệm lựa chọn những cây mía chất lượng.

Các công đoạn sản xuất đều được làm thủ công, từ khâu chặt mía, vận chuyển máy về địa điểm sản xuất. Tuy nhiên, đối với các vựa mía lớn thì hiện nay các công việc đã không còn vất vả nữa, vì đa số các đơn vị thu mua mía đã mua máy nâng mía để công việc vận chuyển trở nên nhẹ nhàng và nhanh chóng.

Sau khi mía được được đem đến địa điểm thích hợp sẽ tiến hành ép, ngày trước bà con thường dùng hai thanh gỗ to được cố định bằng trục và dùng sức kéo của trâu. Tuy nhiên, hiện nay bà con đã cùng nhau góp tiền để mua máy ép nước mía, nhờ vậy công việc đã nhanh chóng và đỡ vất vả hơn rất nhiều.

Tiếp theo, nước mía sau khi ép và lọc cặn bã sẽ được đem nấu trong thời gian dài. Người nấu cần khuấy đều để nước mía được cô đặc đều, vàng đẹp mà không bị cháy. Sau khi đường đạt đến độ cô đặc cần thiết, đổ đường vào khuôn để tạo ra những viên đường với kích thước theo nhu cầu. Thành phẩm tạo ra là những mẻ đường vàng nâu, thơm ngon, với giá thành từ 35.000 – 40.000 đồng/kg. Đường được bán chạy, người tiêu dùng yêu thích, do đó nghề làm mía mới phát triển được đến ngày nay.

Nếu bạn chưa từng thử qua loại đường này thì đừng ngại gì mà không thưởng thức ngay nhé, hương vị đường thanh và ngọt sẽ là hương vị khiến bạn khó quên.