Căn bếp nhỏ nằm tại số 11/3 đường Trần Bình Trọng, quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ. Chủ quán là bà Cúc, 73 tuổi. Lưng đã còng, bước chân chậm, tay lúc nào cũng vướng mùi khói bếp. Suốt hơn 20 năm, quán cơm này là điểm dừng của sinh viên xa nhà và người lao động làm ngày nào ăn ngày đó.
Điều khiến người ta nhớ không phải chỉ là phần cơm 15.000 đồng, mà là cách bà cụ luôn mở đầu mọi câu nói bằng hai chữ “dạ thưa”.
“Dạ thưa, con ăn gì để bà múc. Cứ ăn no đi, thiếu thì bà lấy thêm cơm,” bà Cúc nói với một nam sinh viên, tay đặt đĩa cơm nóng lên mặt bàn gỗ đã tróc sơn.
Ở góc quán, cuốn sổ nợ bìa đã mềm, giấy ngả màu. Bà Cúc cất nó trong hộc bàn, chỉ mở ra khi cần ghi thêm. Trong sổ là những dòng chữ viết tay: “Thằng Tuấn nợ 3 bữa”, “Con Lan nợ 150.000”, “Chú xe ôm còn thiếu tháng trước”. Có khoản nợ đã nằm đó nhiều năm, trang giấy sắp rã, nhưng chưa từng được gạch bỏ.
“Bà không có đi đòi,” bà Cúc nói. “Tụi nhỏ khó quá mới ghi. Có đứa nợ nguyên học kỳ. Ra trường đi làm rồi mới quay lại trả. Có đứa không thấy về nữa. Chắc còn kẹt, bà không giận.”
Quán cơm chỉ có vài chiếc nồi ám khói, rổ rau luộc đặt trên kệ inox, nồi cơm điện đặt sát vách. Không bảng hiệu lớn. Không thực đơn treo tường. Mỗi phần cơm gồm cơm trắng, rau, cá hoặc thịt tùy ngày. Giá 15.000 đồng, theo lời bà là “đủ tiền đi chợ với mua gas”.
Thấy sinh viên ăn chậm, bà lại đứng dậy, múc thêm thức ăn. “Ăn đi con. Có sức mới học chữ được. Nợ đó bà ghi lại. Khi nào cha mẹ gửi tiền lên rồi trả bà sau.”
Một cựu sinh viên, nay đã đi làm tại Cần Thơ, quay lại quán vào giờ trưa. Anh để lại số tiền nhiều hơn trong cuốn sổ. “Hồi đó cuối tháng hết sạch tiền. Không có bà chắc con nghỉ học. Bà không hỏi nhiều. Không nói nặng. Nghe hai chữ dạ thưa là thấy mình còn được tôn trọng.”
Ở tuổi 73, mắt bà Cúc đã mờ. Bà không nhớ hết tên, nhưng nhớ mặt từng đứa sinh viên hay ngồi bàn nào, thích ăn mặn hay nhạt, đứa nào hay ăn thiếu rồi xin thêm cơm. Với bà, cuốn sổ nợ không phải để tính toán lời lãi, mà để nhớ xem đã từng có ai ghé qua căn bếp này.
Trưa Cần Thơ, nắng tràn xuống mặt đường Trần Bình Trọng. Trong căn bếp nhỏ, bà cụ lại cúi người bên nồi cơm điện. Khi có khách bước vào, giọng bà vang lên quen thuộc: “Dạ thưa, con ngồi đó, bà múc liền.”
Những bữa cơm trả sau vẫn tiếp tục, chậm rãi, như cách bà cụ 73 tuổi giữ lại cô cậu sinh viên giữa một thành phố ngày càng gấp gáp.
Nguồn: Phong Bụi
